به گزارش پرشین سازه، اصل خبر فقط یک عدد نیست؛ مسئله اصلی این است که در غیاب گزارشهای منظم و قابل راستیآزمایی، اعلام درصدهای بزرگ درباره قیمت مسکن میتواند بر انتظارات عمومی، تصمیمهای خرید و فروش و فضای روانی بازار اثر بگذارد، بیآنکه روشن باشد این آمار بر پایه معاملات قطعی ثبتشده است یا برآوردهای میدانی و غیررسمی.
منبع رشد ۸۰ درصدی قیمت مسکن کجاست؟
بر اساس گزارشهای منتشرشده، ادعای رشد ۸۰ درصدی از سوی یکی از اعضای هیئتمدیره اتحادیه مشاوران املاک مطرح شده، اما در متن خبرهای موجود، مرجع دقیق استخراج این عدد اعلام نشده است. همین نبود منبع مشخص باعث شده این پرسش مطرح شود که آیا چنین رقمی از دادههای رسمی معاملات، سامانههای ثبتشده یا گزارشهای قابل دسترس عمومی به دست آمده است یا خیر.
تا چند سال قبل، سامانه ثبت معاملات املاک و مستغلات کشور یکی از منابع مهم برای رصد بازار بود. مشاوران املاک و برخی فعالان بازار از طریق این سامانه به دادههایی مانند میانگین قیمت معاملات، حجم دادوستدها و دامنه قیمت در مناطق مختلف دسترسی داشتند. اما با تغییر سازوکارهای دسترسی، این امکان محدودتر شده و همزمان انتشار منظم گزارشهای تحولات بازار مسکن از سوی بانک مرکزی نیز متوقف شده است.
چرا اختلاف آمار برای بازار مسکن مهم است؟
در چنین شرایطی، اختلاف میان آمار رسمی و اظهارنظرهای بازار میتواند تصمیمگیری خانوارها را دشوار کند. مرکز آمار ایران اخیراً نرخ تورم نقطهبهنقطه بخش مسکن در خرداد ۱۴۰۵ را ۳۱.۹ درصد اعلام کرده است؛ عددی که با ادعای رشد ۸۰ درصدی فاصله معناداری دارد.
این اختلاف به معنای رد یا تأیید قطعی هیچیک از اظهارات غیررسمی نیست، اما نشان میدهد بازار به دادههای شفافتر نیاز دارد. وقتی خریدار یا فروشنده با چند روایت متفاوت از وضعیت قیمتها روبهرو میشود، احتمال تصمیمگیری بر اساس ترس، انتظار تورمی یا برداشتهای محدود محلی افزایش پیدا میکند.
اثر نبود آمار شفاف بر خریداران و فروشندگان
برای خانهاولیها، ابهام آماری میتواند به تعویق خرید یا پذیرش قیمتهای بالاتر از توان مالی منجر شود. برای فروشندگان نیز چنین فضاهایی ممکن است انتظار قیمتی را بالا ببرد، حتی اگر تعداد معاملات قطعی چنین افزایشی را پشتیبانی نکند.
در بازار اجاره مسکن هم اعلام ارقام بزرگ درباره قیمت خرید میتواند بر رفتار مالکان اثر بگذارد؛ زیرا بخشی از انتظارات اجارهای در ایران تحت تأثیر برداشت عمومی از ارزش روز ملک شکل میگیرد. بنابراین شفاف نبودن منبع آمار، فقط یک بحث کارشناسی نیست و میتواند پیامد روزمره برای خانوارها داشته باشد.
بازار مسکن به مرجع قابل راستیآزمایی نیاز دارد
موضوع اصلی این پرونده، ضرورت بازگشت دادههای منظم، عمومی و قابل مقایسه به بازار مسکن است. اگر آمار معاملات، حجم دادوستدها و متوسط قیمتها بهصورت روشن منتشر شود، امکان سنجش ادعاها بیشتر میشود و فعالان بازار نیز تصویر دقیقتری از وضعیت واقعی خواهند داشت.
تا زمانی که چنین مرجعی در دسترس عموم نباشد، اظهارنظرهای پراکنده درباره رشد قیمتها باید با احتیاط خوانده شود. آنچه از گزارشهای موجود برمیآید این است که ادعای افزایش ۸۰ درصدی قیمت مسکن هنوز با منبع آماری روشن همراه نشده و در مقابل، آمار رسمی مرکز آمار ایران رقم متفاوتی را برای تورم نقطهبهنقطه بخش مسکن در خرداد ۱۴۰۵ اعلام کرده است.