به گزارش پرشین سازه، علی نبیان، معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل سازمان ملی زمین و مسکن، با تشریح آخرین وضعیت تأمین زمین برای طرح نهضت ملی و دیگر برنامههای حمایتی، از تأمین این اراضی در سطح کشور خبر داد. بر اساس اظهارات او، این اراضی در محدوده شهرها و به غیر از اراضی تأمینشده در شهرهای جدید شناسایی و تأمین شدهاند؛ موضوعی که برای فعالان بازار زمین و ساختوساز، از منظر ظرفیتسازی عرضه مسکن، اهمیت مستقیم دارد.
این ۵۶ هزار هکتار زمین چگونه تأمین شده است؟
طبق توضیحات مدیرعامل سازمان ملی زمین و مسکن، فرایند تأمین زمین فقط به اراضی دولتی محدود نبوده است. ابتدا اراضی دولتی در اختیار در محدوده و حریم شهرها بررسی شده و سپس ظرفیت اراضی اشخاص حقیقی و حقوقی، اراضی مازاد سایر دستگاههای دولتی، توافق با نهادها و بنیادها و در نهایت توافق با مالکان غیردولتی نیز در دستور کار قرار گرفته است.
این نکته از آن جهت مهم است که نشان میدهد سیاست تأمین زمین برای مسکن حمایتی صرفاً بر اتکای یک منبع واحد پیش نرفته و دولت تلاش کرده از چند مسیر، سبد زمین قابل استفاده را افزایش دهد. در شرایطی که یکی از گرههای اصلی ساخت مسکن در کشور، کمبود زمین مناسب در محدودههای شهری است، چنین رویکردی میتواند به توسعه پروژهها در نقاط مختلف کمک کند؛ هرچند اثر واقعی آن در بازار، وابسته به سرعت آمادهسازی و ورود این اراضی به فاز اجرایی خواهد بود.
ظرفیت ساخت چه میزان است و این زمینها به کدام طرحها میرسد؟
به گفته نبیان، اراضی تأمینشده ظرفیت ساخت بیش از ۱.۷ میلیون واحد مسکونی را دارد. این زمینها به طرحهای حمایتی از جمله نهضت ملی مسکن، طرح جوانی جمعیت، مسکن محرومان و سایر برنامههای حمایتی اختصاص یافته است.
این گستره تخصیص نشان میدهد که زمین تأمینشده قرار نیست تنها در یک طرح متمرکز شود، بلکه چند برنامه همزمان از آن بهرهمند میشوند. برای متقاضیان و سازندگان، این موضوع از آن جهت مهم است که توزیع زمین میان چند سرفصل حمایتی، میتواند بر اولویتبندی پروژهها، زمانبندی اجرا و حتی پراکندگی جغرافیایی ساخت اثر بگذارد.
آیا این زمینها آماده ساخت هستند؟
خیر؛ بر اساس اطلاعات اعلامشده، همه این اراضی در حال حاضر در مراحل مطالعه، طراحی و آمادهسازی قرار دارند. بنابراین تأمین زمین به معنای آغاز فوری ساخت در تمام این قطعات نیست. در عمل، فاصله میان شناسایی و تأمین زمین تا آمادهسازی زیرساخت، طراحی و اجرای پروژهها، یکی از مراحل تعیینکننده در تبدیل ظرفیت اسمی به واحد مسکونی واقعی است.
از همین رو، برای بازار مسکن، عدد ۵۶ هزار هکتار را باید بیش از آنکه بهعنوان عرضه قطعی و فوری واحدها تفسیر کرد، بهعنوان یک ظرفیت مهم در سمت عرضه آینده دید؛ ظرفیتی که تحقق آن نیازمند تکمیل آمادهسازی، تأمین خدمات و تداوم اجرای پروژههاست.
منابع مالی آمادهسازی زمین از کجا تأمین میشود؟
مدیرعامل سازمان ملی زمین و مسکن گفته است که این سازمان در کنار تأمین زمین، مسئولیت تأمین منابع مالی اجرای طرحهای آمادهسازی اراضی را نیز در برنامه اجرایی خود قرار داده است. به گفته او، این منابع از محل فروش نقدی یا پرداخت مطالبات پیمانکاران از محل اراضی در اختیار دنبال میشود.
این بخش از اظهارات نبیان برای فعالان حوزه پیمانکاری و توسعهگران اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا یکی از گلوگاههای اصلی پروژههای انبوهسازی، نه فقط تأمین زمین، بلکه هزینه آمادهسازی، زیرساخت و تسویه با پیمانکاران است. اگر این سازوکارها به شکل منظم عملیاتی شود، میتواند از کندی پروژهها بکاهد؛ هرچند درباره میزان منابع، زمان پرداختها و جزئیات اجرایی، در اطلاعات منتشرشده عدد یا جدول زمانبندی مشخصی ارائه نشده است.
اکنون چه تعداد واحد در حال ساخت است؟
نبیان همچنین اعلام کرده که از ابتدای دولت چهاردهم تاکنون، ۱۶۰ هزار و ۶۸۲ واحد مسکن حمایتی در سراسر کشور در حال ساخت است. این عدد، در کنار ظرفیت ۱.۷ میلیون واحدی اراضی تأمینشده، تصویری از فاصله میان زمین شناساییشده و پروژههای واردشده به فاز ساخت ارائه میدهد.
برای تحلیل بازار، این فاصله معنای روشنی دارد: تأمین زمین، شرط لازم برای رشد عرضه است، اما شرط کافی نیست. پروژهها زمانی میتوانند بر تعادل بازار و حتی در بلندمدت بر قیمت مسکن اثر بگذارند که از مرحله تأمین زمین عبور کرده و به ساخت و تحویل برسند. بنابراین، شاخصهایی مانند سرعت آمادهسازی، تأمین مالی، پیشرفت فیزیکی و تکمیل خدمات شهری، در ماههای آینده تعیینکننده خواهند بود.
