به گزارش پرشین سازه، موضوع بازآفرینی شهری به عنوان اصلیترین چالش توسعه شهرهای ایران در سه دهه آینده مطرح شده است. رشد شتابان شهرنشینی در ۵۰ سال گذشته، جمعیت شهری را از ۱۷ میلیون به ۷۰ میلیون نفر رسانده و تعداد شهرها را ۴ برابر کرده است؛ رشدی که منطبق بر اسناد آمایش سرزمین نبوده و منجر به شکلگیری گسترده بافتهای ناکارآمد شده است. بر اساس جدیدترین آمارهای شرکت بازآفرینی شهری، زنگ خطر برای ۲۰ میلیون ایرانی که در سکونتگاههای غیررسمی و مناطق پرخطر زندگی میکنند، به صدا درآمده است.
۴ پهنه پرخطر شهری که باید بشناسید
طبق اعلام اعضای هیاتمدیره شرکت بازآفرینی شهری ایران، هماکنون حدود ۲۰ میلیون نفر از جمعیت شهری کشور در چهار دسته از بافتهای ناکارآمد سکونت دارند. شناسایی دقیق این پهنهها برای اجرای سیاستهای نوسازی بافت فرسوده حیاتی است:
- بافتهای فرسوده: با جمعیتی حدود ۱۱ میلیون نفر (ناپایدارترین بافتها).
- سکونتگاههای غیررسمی (حاشیهنشینی): با جمعیت ۷.۵ میلیون نفر.
- بافتهای تاریخی: با جمعیت ۲.۵ میلیون نفر.
- پهنههای پرخطر: با جمعیت ۲۵۰ هزار نفر.
پهنههای پرخطر شامل مناطقی است که روی گسلها، بستر رودخانهها و یا در حریم دکلهای برق فشار قوی واقع شدهاند و نیازمند جابهجایی فوری ساکنان هستند.
جزئیات طرح «کلید به کلید» و نوسازی مسکن
دولت برای مقابله با این بحران، راهکارهای متنوعی را در دستور کار قرار داده است. عبدالرضا گلپایگانی، مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری، از آغاز عملیات اجرایی طرح کلید به کلید طی دو ماه آینده خبر داد. در این طرح، با همکاری شهرداریها، واحدهای مسکونی در بافتهای ناکارآمد شناسایی و جهت تهاتر و نوسازی به سازمان ملی زمین و مسکن معرفی میشوند.
همچنین در سال اول برنامه هفتم توسعه، حدود ۷۶ هزار واحد مسکونی در بافتهای فرسوده پروانه ساخت دریافت کردهاند که نشاندهنده تحقق ۹۶ درصدی اهداف برنامه در سال نخست است.
تمرکز ویژه بر سیستان و بلوچستان
استان سیستان و بلوچستان به دلیل انباشت مشکلات و عدم ثبت دقیق آمار بافتهای ناکارآمد، در کانون توجه قرار گرفته است. فریدون بابایی اقدم، عضو هیاتمدیره شرکت بازآفرینی شهری، با اشاره به بازدید میدانی از شهر «بنت» و محله «حسینآباد»، از شکلگیری سکونتگاههای غیررسمی در بستر رودخانه خبر داد که در آمارهای رسمی ثبت نشده بودند. در همین راستا، شیوهنامه واگذاری ۶۳۲ واحد مسکونی از پروژه هزار واحدی چابهار برای اسکان مجدد ساکنان سکونتگاههای غیررسمی ابلاغ شده است.
سنددار کردن خانههای قولنامهای و جرمانگاری تخلفات
یکی از موانع اصلی نوسازی، فقدان سند مالکیت در سکونتگاههای غیررسمی است. بر اساس مصوبه جدید دولت، لایحه سنددار کردن سکونتگاههای غیررسمی با هدف جلوگیری از گسترش حاشیهنشینی و ساماندهی وضعیت موجود به تصویب رسیده است.
همچنین، بر اساس بندهای قانونی بودجه ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲، هرگونه کوتاهی مدیران و نهادهای متولی (شهرداریها، جهاد کشاورزی و وزارت نیرو) در جلوگیری از ساختوسازهای غیرمجاز، جرمانگاری شده و متخلفان باید پاسخگو باشند. برای اطلاع از آخرین تحولات در این حوزه، صفحه اخبار بافت فرسوده در پرشین سازه را دنبال کنید.
چشمانداز آینده: خروج ۳۳۰ محله از لیست ناکارآمدی
شرکت بازآفرینی شهری ایران برنامهریزی کرده است تا در طول برنامه هفتم توسعه، با کاهش ۲۰ درصدی محدودههای هدف، ۳۳۰ محله را با همکاری دانشگاهیان از وضعیت ناکارآمد خارج کند. کارشناسان معتقدند مسئله اصلی شهرهای ایران در ۳۰ سال آینده، رشد جمعیت نیست، بلکه بازتنظیم و ارتقای کیفیت زندگی در شهرهای موجود است. اگر ۲ میلیون و ۷۰۰ هزار واحد مسکونی ناایمن موجود در کشور نوسازی شوند، بخش عمدهای از نیاز مسکن کشور نیز تامین خواهد شد.
