ثبتنام طرح مسکن استیجاری ویژه زوجهای جوان، با عنوان «طرح آشیان»، در روزهای ۱۸ و ۱۹ خرداد از طریق سامانه جامع طرحهای حمایتی مسکن انجام میشود؛ طرحی که بنا بر اعلام وزارت راه و شهرسازی، برای متقاضیان واجد شرایط در بیش از ۵۰ شهر کشور در نظر گرفته شده است.
به گزارش پرشین سازه، محور اصلی این برنامه کاهش بخشی از فشار اجاره مسکن برای زوجهای جوان و ساماندهی بازار اجاره در کلانشهرها و مراکز استانها اعلام شده است. با این حال، ثبت درخواست در سامانه به معنای تخصیص قطعی واحد نیست و متقاضیان پس از پالایش، احراز شرایط و اولویتبندی امکان انتخاب واحدهای عرضهشده را خواهند داشت.
ثبتنام طرح آشیان چه زمانی و از کجا انجام میشود؟
بر اساس اعلام معاونت مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی، ثبت درخواست متقاضیان واجد شرایط در روزهای دوشنبه و سهشنبه، ۱۸ و ۱۹ خرداد، از طریق سامانه جامع طرحهای حمایتی مسکن به نشانی Saman.mrud.ir انجام خواهد شد. این مرحله به مناسبت عید سعید غدیر خم و بر پایه مصوبات شورای عالی مسکن اعلام شده و شامل بیش از ۵۰ شهر کشور است.
نکته مهم برای متقاضیان این است که این مرحله، مرحله ثبت درخواست و ورود به فرآیند بررسی است، نه مرحله تحویل واحد. وزارت راه و شهرسازی تأکید کرده که پس از ثبت اطلاعات، وضعیت متقاضیان از نظر شرایط سکونت، درآمد، سابقه مالکیت و سایر شاخصها بررسی میشود و سپس افراد واجد شرایط در مسیر اولویتبندی قرار میگیرند.
چه کسانی واجد شرایط طرح مسکن استیجاری زوجهای جوان هستند؟
در ضوابط اعلامشده، چند شرط اصلی برای ورود به طرح آشیان تعیین شده است. نخست اینکه از تاریخ ازدواج رسمی متقاضیان نباید بیش از ۵ سال گذشته باشد. همچنین متقاضی، همسر و افراد تحت تکفل آنها باید در ۵ سال اخیر فاقد مسکن ملکی یا زمین با کاربری مسکونی بوده باشند.
شرط درآمدی نیز در این طرح نقش تعیینکننده دارد. متقاضیان باید بر اساس استعلام پایگاه رفاه ایرانیان در دهکهای درآمدی ۱ تا ۶ قرار داشته باشند و از نظر سامانه استحقاقسنجی سازمان برنامه و بودجه نیز واجد شرایط شناخته شوند. در کنار این موارد، داشتن ۵ سال سابقه سکونت در شهر محل تقاضا برای متقاضی یا همسر او الزامی است. برای شهرهای جدید، سابقه سکونت در کل مجموعه شهری ملاک تأیید اعلام شده است.
از دیگر شروط، سبز بودن فرم «ج» برای متقاضی و همسر اوست؛ شرطی که در بسیاری از برنامههای مسکن حمایتی برای تشخیص استفاده نکردن از برخی حمایتهای قبلی دولت مورد توجه قرار میگیرد. ثبت درخواست نیز باید توسط سرپرست خانوار انجام شود.
اجارهبها در طرح آشیان چگونه محاسبه میشود؟
یکی از بخشهای مهم طرح آشیان، تعیین سهم پرداختی زوجها بر اساس دهک درآمدی است. طبق اعلام منابع رسمی، اجارهبهای دریافتی برای زوجهای قرارگرفته در دهکهای ۱ و ۲ معادل ۳۵ درصد اجارهبها به نرخ روز خواهد بود. این سهم برای دهکهای ۳ و ۴ معادل ۴۵ درصد و برای دهکهای ۵ و ۶ معادل ۵۵ درصد نرخ روز اعلام شده است.
این مدل نشان میدهد که طرح آشیان، به جای تعیین یک رقم ثابت برای همه متقاضیان، میان سطح درآمد خانوار و میزان اجاره پرداختی ارتباط برقرار کرده است. بنابراین خانوارهای کمدرآمدتر در صورت تأیید نهایی، سهم کمتری از اجارهبهای روز را پرداخت میکنند. البته منابع رسمی درباره تعداد واحدهای قابل عرضه در این مرحله یا فهرست دقیق شهرها جزئیات کاملتری منتشر نکردهاند و شرح فرآیند اجرایی را به سامانه جامع طرحهای حمایتی مسکن ارجاع دادهاند.
آیا ثبتنام به معنای دریافت قطعی خانه است؟
خیر. بر اساس متن اعلامی وزارت راه و شهرسازی، ثبت درخواست در سامانه به منزله تأیید نهایی یا ایجاد تعهد قطعی برای تخصیص واحد مسکونی اجارهای نیست. متقاضیان پس از ثبتنام باید مراحل پالایش، تأیید شرایط و اولویتبندی را طی کنند و فقط در صورت قرار گرفتن در فهرست افراد واجد شرایط، امکان انتخاب واحدهای ارائهشده را خواهند داشت.
اولویتبندی نیز بر اساس چند شاخص انجام میشود؛ از جمله دهک درآمدی، تعداد فرزندان و میزان آسیبپذیری خانوار. در متن اعلامی، مواردی مانند وجود عضو معلول یا سالخورده در خانوار به عنوان نمونههایی از شاخصهای آسیبپذیری ذکر شده است. این اولویتبندی از طریق سامانه انجام میشود و به همین دلیل، ثبت دقیق اطلاعات و انطباق آن با پایگاههای رسمی اهمیت دارد.
مدت استفاده از واحدهای آشیان چقدر است؟
حداکثر مدت استفاده هر خانوار از واحدهای مسکن استیجاری در این طرح ۵ سال اعلام شده است. با این حال، ادامه استفاده از واحدها مشروط به برقرار بودن شرایط احراز به صورت سالانه خواهد بود. به بیان دیگر، خانواری که در سال نخست واجد شرایط شناخته میشود، برای تداوم بهرهمندی از این حمایت باید در ارزیابیهای سالانه نیز شرایط لازم را حفظ کند.
انعقاد قرارداد اجاره از طریق کارگزاران واجد شرایط انجام میشود و فرآیند تحویل واحدها نیز پس از تکمیل مراحل پالایش و اولویتبندی، به متقاضیان منتخب اطلاعرسانی خواهد شد. این بخش برای فعالان بازار مسکن و ساختوساز اهمیت دارد، زیرا نحوه تأمین، تجهیز و عرضه واحدهای آماده میتواند بر میزان اثرگذاری طرح در بازار اجاره شهرهای هدف اثر بگذارد.
طرح آشیان چه نسبتی با بازار اجاره دارد؟
منابع رسمی هدف طرح را پاسخ به بخشی از نیاز بازار مسکن، مدیریت بازار اجاره و حمایت از زوجهای جوان عنوان کردهاند. بنابراین نباید این برنامه را جایگزین کامل سیاستهای عرضه مسکن یا کنترل بازار اجاره دانست؛ بلکه باید آن را یکی از ابزارهای حمایتی برای گروهی مشخص از متقاضیان، یعنی زوجهای جوان دهکهای ۱ تا ۶، ارزیابی کرد.
برای خانوارهای تازهتشکیلشده، هزینه سکونت معمولاً یکی از مهمترین موانع تثبیت زندگی مستقل است. اگر اجرای طرح با شفافیت در فهرست شهرها، تعداد واحدها، زمان تحویل و فرآیند قرارداد همراه شود، میتواند بخشی از فشار هزینهای این گروه را کاهش دهد. در مقابل، هرگونه ابهام در ظرفیت واحدها یا طولانی شدن فرآیند پالایش، اثر عملی طرح را برای متقاضیان محدود خواهد کرد.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، جزئیات کامل شرایط و فرآیند اجرایی در سامانه جامع طرحهای حمایتی مسکن در دسترس قرار میگیرد. متقاضیان بهتر است پیش از ثبت درخواست، شروط مربوط به سابقه ازدواج، سابقه سکونت، وضعیت مالکیت، دهک درآمدی و فرم ج را بررسی کنند تا ورود آنها به فرآیند ثبتنام با خطای اطلاعاتی یا رد اولیه مواجه نشود.
